Yazdır E-posta
Kullanıcı Değerlendirmesi: / 1
ZayıfMükemmel 

 

Eskişehir’de, Mutasarrıflık dairesinde halkla ve görevlilerle yapılan konuşmadan

(15 Ocak 1923)

 

Basri Bey - Zatı âlinizden istirhamımız: Hükümet bize aykırı nazarla bakıyor. Basını, yalnız eleştiri yapar zannediyorlar. Üç sene önce bendeniz Kurultay gazetesini çıkarıyordum. Hükümetten çok güçlükler gördüm. Hatta sizin ilk açıklamanız çıktığı zaman bendeniz “Sancak Altında” başlığıyla yazmıştım. Hükümet onu köylere göndermedi.

 

Gazi - Buyurduklarınızı dikkate alırım.

 

Basri Bey -Bir de Paşa Hazretleri, yargıçlar aleyhinde bir şey yazmadım, fakat Cumhuriyet Savcısı kendisini eleştirdiğimiz için aleyhimizde dava açtı.

 

Gazi- Milli hükümetimiz ve onun siyasetini takip eden başkanları, sizin belirttiğiniz anlayışta olmamak gerekir. Gazetelerden korkmamak gerekir. Gazetelere gelince: Onlar mevcut yasalar dairesinde özgürdür. Yasanın dışına çıkarlarsa yasal sorumlulukları ile karşılaşırlar. Basın da yasa içinde özgürlüğünün korunduğuna emin olunca şu veya bu kişinin veya memurun bir gazeteyi mahkemeye vermesinden korkmamalı. Bilimsel ve sosyal eleştiriler için kimsenin bir şey demeye hakkı yoktur. Kişisel eleştiriler de haklı noktalara dayanmalı.

 

Bidayet Reisi Cevdet- Bir iki kelime müsaade eder misiniz Paşa Hazretleri.

 

Gazi - Tartışmanızı dinleyemem. Gazeteciler Türkiye dahilinde milletin fikirlerini aydınlatma ve kamuoyunu açıkça yansıtacak haberlerinde serbest olmalıdırlar.

 

Bidayet Reisi Cevdet Bey- Paşa Hazretleri! Türkiye yargıçları hiç bir kuvvetten çekinmezler. Yasadan kuvvet alarak hükmederler. Arada bakış açısı farklılığı vardır. Basri bey, tren yolculuğu hakkında bir makale yayınlamış. Bu makalede “Polislikten atılmış birisinin sesi yükseldi” demiş. Şimendifer çalışanlarından biri o sözleri üzerine almış. Dava etmiş. Dava bendenizin mahkememe geldi.

 

Gazi - Ben hükümetimiz memurlarının - hangi sınıf ve şubeden olurlarsa olsunlar- hakka ve adalete riayet edeceklerinden eminim. Gerçek, mahkemenin incelemesi sonucunda ortaya çıkacaktır.

 

Bidayet Reisi - Bendeniz hukukî görüşümü arz edeyim. Malumu âliniz Cevdet Paşanın Mecellesi ülkemizde uygulanıyor. Bunun esası fıkıh hükümlerinden ve şeriattan alınmıştır.

 

Gazi - En çok dayandığı düstur nedir?

 

Bidayet reisi - Kur'anı kerim…

 

Gazi - Zaman ile hükümlerin değişmesi meselesi ..

 

Bidayet reisi (devamla)- Zamanın değişmesi ile hükümlerin değişmesi inkâr edilemez. Mecelle yapılırken o zaman için halkın yararına uygun olanlar konulmuş. Halbuki git gide ihtiyaç başkalaşmıştır. Bu ihtiyaçlar, eldeki kurallarla ile tatmin edilemiyor. Yasalar, ihtiyaçları karşılamıyor.

 

Gazi - Ne yapalım?

 

Bidayet reisi - Bütün yasalar sosyal hayatımıza göre düzenlenmelidir.

 

Gazi - Evet… Sosyal ve ekonomik hayatımız, uygar ulusların ulaştığı derecelere göre iyileştirilmelidir. Bizim ulusumuzun adalet derecesi, başka ulusların adaletinden aşağı kalamaz. Her ulustan daha fazla adaleti gerçekleştirmeliyiz. En ileri ve uygar devletlerin yasalarına denk yasalar yapabiliriz. Eski ihtiyaçlara göre yapılmış şeyleri, ihtiyaç ilerledikçe yenilemek gerekir. Bu eksik araçlarla istenen şeyleri sağlamaya olanak yoktur. Hukuk uzmanları hemen bu yolda çalışmaya başlamalıdırlar.

 

Bidayet reisi – Eski Adalet Bakanı Refik Şevket Bey zamanında bizden görüşlerimiz sorulmuştu. Eğer bakanlıklar bizden böyle sorular sormaya gönül indirirlerse biz her gün halkla, köylülerle temas halinde olduğumuz için düşüncelerimiz deha verimli ve yararlı olur. Bu şekilde yapılacak iyileştirmeler de ulusun ihtiyaçlarını karşılar.

 

Gazi - Bu sözleri beğenmiyorum. Siz bakanların sormasını bekliyorsunuz. Halbuki hayır. Siz düşüncelerinizi, görüşlerinizi yazmak için sormayı beklemeyeceksiniz. Bakanın ne sorduğunu bilmiyorum. Fakat ben bir buçuk ay evvel açıklama yaptım. Dedim ki barıştan sonra ülkemizde hallolunacak önemli sorunlar vardır. Bunun için de esaslı bir program gereklidir. Bu program kişisel olmasın, bütün ülkenin programı olsun. Bu nedenle bütün vatandaşların nasıl bir esas dahilinde yürümek gerektiğine dair düşüncelerini soruyorum, zannederim meselâ zatı âliniz cevap vermediniz. Eğer düşüncelerinizi bildirirseniz; şimdiden teşekkür ederim.

 

Bidayet reisi - Hizmet etmek görevimizdir, Paşa Hazretleri. Çağrınıza bir çok arkadaşım cevap vereceklerdir efendim.

 

Gazi - Teşekkür ederim.

 

Kaynak : www.yargitay.gov.tr
(Milliyet gazetesi, 27 Teşrinisani 1929 tarihinde başlayan yazı dizisi, Bölüm:5, Yazan: Mahmut Toros; Arı İnan, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 1923